22, మార్చి 2017, బుధవారం

మధర్ సూక్తి



It is no use reading books of guidance if one is not determined to live what teach.

Mother 

రాజేంద్ర సింగ్‌ - 'వాటర్‌ మేన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా'

ప్రపంచ జల దినోత్సవం సందర్భంగా ఏడారి ప్రాంతంలో నదులను జీవింపచేసిన గొప్ప వ్యక్తి గురించి తెలుసుకుందాం.

రాజేంద్ర సింగ్‌ - 'వాటర్‌ మేన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా'

నది ప్రాణాధారం. ఆ నదికే ప్రాణం పోస్తే? ఆవిరైపోయిన జల కళకు జీవాన్నిస్తే. ఒక్కడే ఏకంగా ఐదు నదులకు నీటిదానం చేస్తే ఏమనాలి? కనుమరుగైపోతోన్న జీవజలాన్ని పునరుద్ధరిస్తున్న జల మాత ముద్దుల బిడ్డ రాజేంద్ర సింగ్‌ను 'వాటర్‌ మేన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా' అని పిలుస్తున్నారు. జబ్బు పడిన ఎడారి జలాలకు వైద్యం చేస్తున్నాడీ ఆయుర్వేద వైద్యుడు.

              రాజస్తాన్‌లో చుక్క నీరు కూడా అమృతంతో సమానమే. ఎడారంతా జల్లెడ పడితే ఎక్కడో చిన్న చిన్న జలాశయాలు కనిపిస్తాయి. మైళ్లకు మైళ్లు కాలినడకన నీటి బిందెల్ని మోయడమే అన్నింటి కన్నా ముఖ్యమైన విషయం అక్కడ. అలాంటి ప్రాంతంలో అమృత ధారలుగా పేరొందిన నదులు కాస్త అంతరించిపోతుంటే రాజేందర్‌ సింగ్‌ ప్రాణమే పోతున్నట్టు వ్యాకులచెందారు. ఆ నదీమ తల్లులను కాపాడుకోవాలని పరితపించారు. రాజేందర్‌ సింగ్‌ ఓ ఆయుర్వేద వైద్యుడు. కానీ, వ్యవసాయం పైనే ఆసక్తంతా. 1985లో వైద్య పట్టా చేతికందగానే ఆల్వార్‌ జిల్లాకు తిరిగొచ్చేసి తన ప్రాంతంలో వైద్యంతో పాటు వ్యవసాయం చేద్దామని ఉత్సాహంగా వచ్చారు. అంతకు ముందు తనకు ఇష్టమైన నది పాయ అదృశ్యమై, ఆ ప్రాంతం సగం ఖాళీ అయి కనిపించే సరికి విస్తుపోయారు. సరైన సంరక్షణ చర్యలు లేక నదీ పాయలు ఆవిరైపోయాయని అర్థం చేసుకున్న ఆయన తాను ముందు వైద్యం చేయాల్సింది నదీ ప్రాంతానికి అని గ్రహించారు. తన ఒక్కడి వల్ల అది అవుతుందా అనేది ఆలోచించకుండా వెంటనే రంగంలోకి దిగారు.

ప్రాచీన భారతీయ విజ్ఞానానికి చెందిన భూ, జల, పర్యావరణ సూత్రాలకు అనుగుణంగా 'జోహాద్‌' శైలిలో వాన నీటి జలాశయాల్ని తవ్వడం ప్రారంభించాడు. నదుల్లోకి చేరే వాగులున్న చోట వాటి నిర్మాణం చేపట్టాడు. అందుబాటులో ఉన్న మట్టి, రాళ్లు, కాంక్రీట్‌ వంటి వస్తువులతోనే వాటిని పూర్తి చేశాడు. వీటి వల్ల భూగర్భ జలాల మట్టంతోపాటు జలాశయాల మట్టం పెరుగుతుందనేది ఆయన అంచనా. వాగుల వేగాన్ని తగ్గించేందుకు చెక్‌ డ్యామ్‌లను ఏర్పాటు చేసి నీరు ఇంకేలా నీటి పారుదల వ్యవస్థను రూపొందించారు. రెండేళ్ల పాటు అవిశ్రాంతంగా కృషి చేసినా అనుకున్న ఫలితం అందలేదు. స్థానికుల ఆయన ప్రయత్నాన్ని పరిహసించినా వెనుకడుగు వేయలేదు. మరింత శ్రమించి జోహాద్‌ల సంఖ్య పెంచుకుంటూ పోయాడు. ఆయన ప్రయత్నం వెనుక ఉన్న సదాశయం గ్రామస్తులను కదిలించి వారూ చేయి కలిపారు. జోహాద్‌ల సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ ఫలితం మెరుగవుతూ వచ్చింది. ఎప్పుడో 1940లోనే అంతరించిపోయిందనుకున్న ఆర్వారి నది తన ప్రస్థానాన్ని మళ్లీ ప్రారంభించింది. మరో నాలుగు నదులు తిరిగి ప్రాణం పోసుకున్నాయి. 1000 ఎకరాల ప్రాంతంలో మళ్లీ పచ్చదనం చిగురించింది. జలాశయాలు కళకళలాడాయి. మట్టికి నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యం పెరిగింది. వాన నీటి వృథా తగ్గిపోయింది. తాగునీటి బావులు, జలాశయాలు జీవం పోసుకున్నాయి. 20 అడుగుల మేర భూగర్భ జల నీటి మట్టం పెరిగింది. అటవీ ప్రాంతం 33 శాతానికి పైగా విస్తరించింది. వలస పోయిన వారు తిరిగి గ్రామాలకు చేరుకున్నారు. వ్యవసాయం సాధ్యమైంది.
తన ప్రయత్నం వల్ల ఏకంగా నదులే జీవాన్ని సంతరించుకుంటాయని ఊహించని రాజేంద్ర సింగ్‌కు ఇది పెద్ద బహుమతి అయ్యింది. ఇంకా తన పథకాలు విస్తరించుకుంటూ ఎన్నో గ్రామాలకు తీరుతెన్నుల్ని మార్చారు. అలా ఇప్పటివరకు 11 రాష్ట్రాల్లోని 850 గ్రామాల్లో 4500 జోహాద్‌లను నిర్మించారు. నదీ సభలను ఏర్పాటుచేసి గ్రామస్తులు స్వతహాగా నీటిని సంరక్షించుకునేలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. రాష్ట్రంలోని జల సంరక్షణకు అడ్డు తగులుతున్న 470 గనుల్ని మూసివేయాల్సిందిగా ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించాడు. దీనిపై అక్కసు పెంచుకున్న గని యజమానులు ఆయనపై దాడులు చేయించారు. ప్రజల అండతో ఆయన తన ప్రయత్నాన్ని విరమించుకోలేదు. రాజేంద్ర సింగ్‌ రాజస్థాన్‌లో ఓ హీరో అని అనడం కన్నా వారికి, వారి ప్రాణ సమమైన జల వ్యవస్థకు ఆయువునిచ్చిన జల వైద్యుడు అని చెప్పుకోవచ్చు.

Source: Praja Sakti Newspaper- Saturday,June 27,2015

21, మార్చి 2017, మంగళవారం

అరొబిందో సూక్తి



Sit in meditation ! But do not think ! Look only at your mind ! You will see thoughts coming into it ! Before they can enter, throw these away from your mind till your mind is capable of entire silence.

Sri Aurobindo

అడవిని పెంచి ఆదర్శంగా నిలిచిన వ్యక్తి - జాదవ్ పాయెంగ్

మార్చి 21, ప్రపంచ అటవి దినోత్సవం సందర్భంగా మానవులు అడవులను నరుకుతున్న తరుణంలో, అడవిని పెంచి అందరికి ఆదర్శంగా నిలిచిన వ్యక్తి గురించి తెలుసుకుందాం.

-----------------------

ముందు నన్ను చంపి తరువాత నా చెట్ల మీద చెయ్యి వేయండీ....'అంటూ
అడవిలోని చెట్లను నరకటానికి వచ్చిన గ్రామస్తులకు అడ్డుగా నిలబడ్డాడు జాదవ్ పాయెంగ్.

ప్రాణం పోసిన వారికి కాకపోతె ప్రాణాన్ని పణం గా పెట్టేంతటి మమకారం ఇంకెవరికి వుంటుంది...!

ఇది అడవిని పెంచిన ఓ పర్యావరణ ప్రేమికుని కథ....

--------------------------

అడవిని సృష్టించాడు...

మనిషి తన స్వార్థం కోసం అడవుల్ని కొట్టేయడం వల్ల ఎన్నో జంతువులు అంతరించిపోయాయి. ఇంకెన్నో చివరి దశలో ఉన్నాయి. ఆ లెక్కన వాటి తర్వాత వరుసలో ఉన్నది మనుషులే. అతడు శాస్త్రవేత్త కాదు, ఇంత ఆలోచించడానికి. కానీ మనసున్న మనిషిగా సాటి జీవుల్నీ పర్యావరణాన్నీ ప్రేమించాడు. 1979లో అసోంలోని జొర్హాత్‌ జిల్లాలో వచ్చిన వరదల వల్ల పాములతో పాటు ఎన్నోరకాల సరీసృపాలు బ్రహ్మపుత్రా నదీ తీరానికి కొట్టుకొచ్చాయి. తర్వాత ఎండలు పెరగడంతో నది మధ్యలోని ఇసుక దీవులు వేడెక్కాయి. చుట్టుపక్కల ఎక్కడా చెట్లు లేకపోవడంతో కొట్టుకొచ్చిన జీవులు పెద్ద సంఖ్యలో ఆ ఇసుకలోనే సమాధి అయిపోయాయి. అక్కడకు దగ్గర్లోనే ఉండే జాదవ్‌ పాయెంగ్‌ చనిపోయిన వాటిని చూసి చలించిపోయాడు. ఆ ప్రాంతంలో చెట్లను పెంచితే ఆ పరిస్థితి రాదని అర్థమైంది. దాంతో పదహారేళ్ల వయసులో ఇంటినీ వూరినీ వదిలేసి, అరుణ చపోరి ప్రాంతంలోని ఆ దీవిలోనే ఉంటూ రోజూ అక్కడ కొత్త మొక్కల్ని నాటుతూ, నది నుంచి నీళ్లు తెచ్చి పోస్తూ ఉండేవాడు. నదీ తీరం కావడంతో నేలలో సారం లేక మొక్కలు బతికేవి కాదు. దాంతో వూళ్లొ నుంచి ఎర్ర చీమలూ వానపాముల్లాంటి వాటిని తీసుకొచ్చి అక్కడ వేసేవాడు. ఆ కష్టం ఫలితంగా 1360 ఎకరాల విస్తీర్ణంలోని ఇసుక దీవి ‘మొలాయి ఫారెస్ట్‌’గా మారింది. ‘మొలాయి’... పాయెంగ్‌ చిన్నప్పటి పేరు. అందుకే, దానికాపేరు వచ్చింది. ఇందులో ఇప్పుడు పులులూ ఏనుగులూ ఖడ్గ మృగాలూ, అడవి దున్నల్లాంటి ఎన్నోరకాల ప్రాణులు ఆశ్రయం పొందుతున్నాయి. ఈ పర్యావరణ ప్రేమికుడిని 2015 లో పద్మశ్రీ కూడా వరించింది.

Courtesy: Eenadu 

20, మార్చి 2017, సోమవారం

కబీర్ సూక్తి



He is the real Guru Who can reveal the form of the formless before your eyes; who teaches the simple path, without rites or ceremonies; Who does not make you close your doors, and hold your breath, and renounce the world; Who makes you perceive the Supreme Spirit whenever the mind attaches itself; Who teaches you to be still in the midst of all your activities. Fearless, always immersed in bliss, he keeps the spirit of yoga in the midst of enjoyments.

- Kabir