హిందూ ధర్మం - 16

మనం కూడా చాలా పనులు మొక్కుబడికి చేస్తుంటాము. ఎప్పుడో, ఏదో ఆవేశంలో, ఒక మాట అనేస్తాం, నేను అది చెస్తాను, ఇది చేస్తాను అని ప్రగల్భాలు పలికేస్తాం. తర్వాత ఆ పని పూర్తి చేయడానికి నానా తంటాలు పడతాం. ఎందుకు చెప్పాన్రా బాబోయ్! అంటూ మన మీద చిరాకుపడతాం. ఆఖరికి పనైతే పూర్తవుతుంది. కానీ ఇది ధృతి అనిపించుకోదు అంటారు ఋషులు. బలవంతంగా పనులు, కార్యాలు పూర్తి చేయడం కాదు, అయిష్టంగా సంకల్పాలు నెరవెర్చడం కాదు, ఇష్టంతో చేయాలి, ఉత్సాహంతో చేయాలి, మనసా, వాచా, కర్మణా (త్రికరణ శుద్ధిగా) చేయాలి. అలా చేయడమే ధృతి అనిపించుంకుటుంది.

నేను ఈ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను అనుకుంటాం. సుఖాలు ఉన్నప్పుడు, సమయం అనుకూలించినప్పుడు ఆచరించడం సులువే. కానీ కష్టం వచ్చినా, మరణం సమీపిస్తున్నా, ప్రళయం వస్తున్నా, ధర్మాన్ని అదే ఉత్సాహంతో, సంతోషంతో ఆచరించడం ధృతి. ధృతిని మనుమహర్షి ధర్మానికి మొదటి లక్షణంగా చెప్పడంలో ఒక రహస్యం ఉంది. ఈ ధర్మంలో ఆధునిక వైద్యశాస్త్రంలో ఉన్నట్టుగా దేనికి క్షణికమైన ఫలితాలు (Instant results) ఉండవూ, అనుసంగ ప్రభవాలు (Side Effects) ఉండవు. ఆయుర్వేదమే తీసుకోండి, ఒక్కో ఔషధం పని చేయాలంటే కనీసం 41 రోజులు పాటు దాన్ని సేవించాలి, కానీ దాని ఫలితాలు అధ్బుతంగా ఉంటాయి. ధ్యానం, యోగా కూడా అంతే. గురువు దగ్గరకు వెళ్ళగానే, రా నాయానా! నేను నీ కోసమే వేచి ఉన్నాను. మొత్తం నీకు ఇప్పుడే భోధిస్తాను అని చెప్పడు. ముందు బోలెడు పరీక్ష పెడతారు, మన ఓపికను పరీక్షిస్తారు, మన శ్రద్ధను గమనిస్తారు, మనం అన్నిటిని తట్టుకుని సిద్ధమయ్యాక, అప్పుడి జ్ఞానాన్ని భోధిస్తాడు. ఇక్కడ కూడా వ్యక్తికి ధృతి ఉండాలి. లేకుంటే మోక్షం పొందలేడు. అట్లాగే భగవంతుని అనుభూతి ఒక్క రోజులో కలగదు. దానికి బోలెడు సాధన కావాలి, ఆహార నియమాలు పాటించాలి, బాగా ఓపిక కావాలి, నిరనతరం ఉత్సాహం ఉండాలి, భగవంతుడిని చేరాలన్న తపన నిరనతరంగా కలుగుతూనే ఉండాలి. ఇదంతా కేవలం ధృతి వల్లనే కలుగుతుంది. కనుక మనుమహర్షి ధర్మాచరణలో ధార్మికునకు ఉండవలసిన మొదటి లక్షణం ధృతి అని ప్రవచించారు. తరువాతి లక్షణం  క్షమా.

To be continued...................

హిందూ ధర్మం - 15

ఈరోజు మన సమాజాన్ని చూడండి. ఎంసెట్‌లో ర్యాంకు రాలేదని ఒకరు, టీచరు కొట్టిందని మరొకరు, టి.వి. చూడనివ్వడలేదని ఇంకొకరు, ప్రేమ విఫలమైందని వేరొకరు, ఇలా ......... ప్రతి చిన్న చితకా, విషయాలకు ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నారు. పరీక్ష పాస్ కాకపోవడం కూడా ఒక సమస్యేనా? ఆలోచించండి. పరీక్షే జీవితం కాదు, ప్రేమే జీవితం కాదు, ఆర్ధిక ఇబ్బందులే జీవితం కాదు, ఇవన్నీ పెద్ద జీవితంలో చిన్న చిన్న భాగాలు మాత్రమే. యోగులకైతే అసలు వీటి పట్టింపే ఉండదు. ముష్టి ఉద్యోగం పోయిందని చచ్చిపోతాడు ఒకడు. ఏం? మాములు జీవితం బ్రతకచ్చు కదా. బ్రతకడానికి లక్షలే అవసరంలేదు. బ్రతకాలనుకుంటే పాచిపనులు చేసైనా బ్రతకచ్చు.ఆత్మహత్య చేసుకోవడం పిరికి చర్య. బ్రతకండి, ధృతితో బ్రతకండి, ధీరులుగా బ్రతకండి. అదే ధర్మం యొక్క మొదటి లక్షణం.

పెద్ద పనులు, చిన్న పనులు అని ఉండవు, అన్ని సమానమే, సమాజంలో ఎవరు పని చేయకపోయినా ఈ సమాజం నడవదు. అటువంటప్పుడు ఏదో ఒకపని మాత్రమే చేస్తాను, లేకుంటే చస్తాను అనుకునేవాడు మూర్ఖుడు. అట్లాగే, ఫలాన పని చేసేవాడే గొప్పవాడు, మిగితా వాళ్ళు అల్పమైనవారని భావించే సమాజం కూడా మూర్ఖపు సమాజమే. ఈనాటి కాలంలో జనం సమస్యలనే జీవితం అనుకుంటున్నారు, ప్రతి చిన్న విషయానికి మనసుపై నియంత్రణ కోల్పోతున్నారు, అన్నిటికి బాధపడిపోతున్నారు. అదే వద్దంటుంది ధర్మం. పరీక్ష పేయిల్ అయితే భోరున ఏడుస్తారు? అప్పుడు ఏడ్చి లాభం ఏంటి? ఆ ఏడుపు ఏదో ముందే ఏడిస్తే, పరీక్ష పాస్ అయ్యేవారు కదా. మార్కులు ప్రకటించాకా, మీరు ఏడిస్తే, మీ మార్కులు ఏమైనా మారుతాయా? లేదు కదా. జీవితంలొ అనేకం వస్తుంటాయి, వాటిని అంగీకరించాలి. మీరు కొన్ని అంగీకరించకపోయినా, అవి మారవు, మీరు మార్చలేరు. అటువంటప్పుడు బాధపడడం ఎందుకు? జీవితంలో ఏం వచ్చినా ఎదురుకోవాలి. జరిగినది ఏదో జరిగిపోయింది, జరగాల్సింది మీ చేతుల్లో ఉంది, రేపటి మీ జివితానికి విధాతలు మీరే, అందుకే ఆత్మస్థైర్యంతో, ఆత్మవిశ్వాసంతో బ్రతకాలి. అదే ధృతి.

To be continued................... 

హిందూ ధర్మం - 14

మొదలుపెట్టిన పనిని పూర్తి చేయడం ధృతి అని తప్పుడు పనులను కూడా అట్లాగే పూర్తి చేయాలనుకోకూడదు. మనం చేసే పని మంచిదైనప్పుడు, లోకమంతా అడ్డగించినా, పూర్తి చేయడం మాత్రమే ధృతి అవుతుంది. అంతేకానీ, దుష్ట ఆలోచనలు చేసి, అవి తప్పని తెలిసినా, వాటిని వదిలిపెట్టక, వాటిని పూర్తి చేయాలనుకోవడం మూర్ఖత్వమే అవుతుంది

ఈ జీవితం అనేది సుఖదుఃఖాల కలియక, గెలుపు, ఓటముల సంగమం. ఒక సమయంలో సుఖం ఉంటే, మరొక సమయంలో దుఖం ఉంటుంది. సుఖం వచ్చిందని అతిగా ఆనందపడిపోకూడదు, దుఖం వచ్చిందని క్రుంగిపోకూడదు. ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా, తట్టుకుని, మరణం వచ్చేవరకు జీవించాలి. సముద్రానికి ఆటుపోట్లు ఉన్నట్టే జీవితానికి ఉంటాయి. తనలో ఎన్నో నదులు వచ్చి కలుస్తున్నా, సముద్రం పొంగిపోదు. సూర్యుడు తన నీటిని ఆవిరిరూపంలో పీల్చుకున్నా క్రుంగిపోదు. ఎప్పుడు ఒకేలా ఉంటుంది. అట్లాగే మనిషి కూడా జీవితంలో అన్నిటిని తట్టుకుని నిలబడాలి. ఈ ప్రపంచం ఒక వ్యాయమశాల వంటిది, ఇక్కడ నిన్ను బలవంతుడిగా చేసుకోవాలి అంటారు స్వామి వివేకానంద. స్వామిజీ చెప్పిన ఈ మాటలను గుర్తుపెట్టుకుని, జీవితంలో మనం అనుభవించే ప్రతి కష్టం నుంచి ఏదో ఒక విషయం నేర్చుకోవాలి. ఇక్కడ మన బలవంతులుగా మారాలి. ఎక్కడ జీవితం మీద నిరాశ చెందకుండా, ఆశవాదంతో జీవితాన్ని పరిపూర్ణంగా జీవించడం ధృతి. అదే ధర్మం యొక్క ప్రధమలక్షణం.

To be continued................... 

హిందూ ధర్మం - 13

1- ధృతిః : ఎంతటి ఆపద వచ్చినా, మానసిక స్థైర్యాన్ని, దైర్యాన్ని కోల్పోకపోవడం, ధృడ నిశ్చయం కలిగి ఉండడం ధృతిః. ప్రారంభించిన పనిని, ఎన్ని ఆపదలు, విఘ్నాలు వచ్చినా, తట్టుకుని, ఎదురించి, పోరాడి, పూర్తి చేయడం ధృతిః. నిత్యం సంతోషంగా ఉండడం, చావు తన్నుకు వస్తున్నా, ఆత్మవిశ్వాసం సడలకుండా, మృత్యువుకు సైతం ఎదురు నిలబడి పోరాటం చేయడం ధృతిః..

చిన్నప్పుడు భర్తృహరి సుభాషితాల్లో ఒక పద్యం చదివాం. గుర్తుందా?

ఆరంభించరు నీచమానవులు విఘ్నాయససంత్రస్తులై
యారభించి పరిత్యజింతురు విఘ్నాయాత్తులై మధ్యముల్
ధీరుల్ విఘ్ననిహన్యమాను లగుచున్ ధృత్యున్నతోత్సాహులై
ప్రారబ్ధార్ధము లుజ్జగింపరు సుమీ ప్రజ్ఞానిధుల్ గావునన్

ఏదైన ఒక పని మొదలుపెడితే, ఆపదలు, అడంకులు, కష్టాలు వస్తాయని భయపడి, అసలు చేయాల్సిన పనిని చేయకుండా తప్పించుకుంటారు కొందరు. వాళ్ళను నీచులు/అధములు అన్నాడు శతకకర్త. ఇక రెండవ రకంవారు, పని మొదలుపెట్టినా, ఆటంకాలు వచ్చాయని మధ్యలోనే వదిలిపెట్టేస్తారు, ఇక మావల్ల కాదు అని చేతులు ఎత్తేస్తారు, వీరు మధ్యములు. మూడవ రకంవారు, కష్టాలే రానీ, కన్నీళ్ళే రానీ, వచ్చిన ప్రతి ఆటంకాన్ని తొలగించుకుంటూ, ప్రతి ఆపదను ఎదురుకుంటూ, ఎప్పుడో ఏదో వస్తుందని భయపడకుండా, దిగులు చెందకుండా, 'ధృతి'తో, ఉత్సాహం కలిగినవారై, పనిని పూర్తి చేస్తారు, వీళ్ళు ధీరులు అనగా బుద్ధిమంతులు. ప్రతి మనిషికి ఉండవలసిన లక్షణం కూడా అదే అంటున్నది మనుస్మృతి. అందరూ కర్తవ్య నిర్వహణలో ధీరులు కావాలి. ధృతితో ఆఖరివరకు పోరాడి విజయం సాధించాలి. అదే ధర్మానికున్న మొదటి లక్షణం.

To be continued...................

హిందూ ధర్మం - 12

ధర్మానికి అనేకమంది ఋషులు నిర్వచనాలు చెప్పారు. అందులో ప్రధానంగా మనువు మహర్షి, తన మనుస్మృతిలో ధర్మానికి 10 లక్షణాలు ఉంటాయని చెప్పారు.

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः ।
धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम् ॥
                                                             
- मनुस्मृति

ధృతిః క్షమ దమోస్తేయః శౌచం ఇంద్రియనిగ్రహః |
ధీవిద్యా సత్యమక్రోధః దశకం ధర్మలక్షణం ||

మనుస్మృతిః

ధృతి, క్షమా, దమము, అస్తేయం, శౌచం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ధీః (బుద్ధి), విద్యా, సత్యం, అక్రోధము (కోపం లేకపోవడం) అనే ఈ 10 ధర్మం యొక్క లక్షణాలు. ఏ మనిషైయిన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్నాడా లేదా అని అనుమానం వస్తే, అతనిలో ఈ 10 లక్షణాలు ఉన్నాయో లేదొ గమనించుకోవాలని మనుమహర్షి చెప్పారు. ధర్మాన్ని ఆచరించాలనుకునేవారు ఈ 10 లక్షణాలు నిత్యం అవలంబించాలని చెప్పారు.

To be continued...................