హిందూ ధర్మం - 213 (కల్పం - 3)

శ్రౌత సూత్రాల్లో ప్రధానంగా వేదాల్లో చెప్పబడిన సోమయాగం, వాజపేయం, రాజసూయం, అశ్వమేధం మొదలైన క్రతువుల గురించి వివరణ ఉంది.

ఋగ్వేదానికి అశ్వలాయన, సాంఖ్యాయన సూత్రాలని 2 శ్రౌత సూత్రాలున్నాయి. యజమాని ఏదైనా కోరి యాగం నిర్వహిస్తున్నప్పుడు ఇవ్వాలసిన వివిధ రకాల ఆహుతుల గురించి వివరిస్తాయి. అశ్వలాయన సూత్రాల్లో 12 అధ్యాయాలున్నాయి. శౌనక మహర్షి శిష్యుడు అశ్వలాయనుడు. వీరిద్దరు కలిసి ఐతరేయ ఆరణ్యకం చివరి 2 అధ్యాయాలు రచించారని చెప్తారు. సాంఖ్యాయన శ్రౌత సూత్రాల్లో 18 అధ్యాయలున్నాయి. వాటిని వివరించిన పద్ధతి, కూర్చిన విధాన్ని పరిశీలిస్తే, ఇవి అత్యంత పూరాతన సూత్రాలని, బ్రాహ్మాణాలను పోలి ఉంటాయని అర్దమవుతుంది.

శుక్ల యజుర్వేద కల్పసూత్రాలు - కాత్యాయన సూత్రాలు, పారస్కరాచార్యుడు రచించిన గృహ్య సూత్రాలు.
శ్రౌతసూత్రాలను అర్దం చేసుకోవడంలో కాత్యాయన శ్రౌత సూత్రాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. అందులో సూత్ర రూపంలో ఎన్నో విషయాలు చెప్పబడ్డయి. ఈ గ్రంధం 23 అధ్యాయాలుగా ఉండి, అనేక వైదిక క్రతువుల, వాటిలోని ఆహుతుల గురించి వివరణ ఇస్తుంది. కాత్యాయన సూత్రాల్లోని మొదటి అధ్యాయం 10 కాండికలుగా విభజింపబడి, అనేక విషయాలను చర్చిస్తుంది.
2, 3 అధ్యాయాల్లో ప్రతి దానిలో 8 కాండికలు ఉన్నాయి. అమావాస్య, పూర్ణిమ తిధుల్లో ఇవ్వాల్సిన ఆహుతుల గురించి ఇది వివరిస్తుంది. 4 వ అధ్యాయంలో 15 కాండికలున్నాయి, అందులో పిండపితృ యాగం, దాక్షాయణ యాగం, శ్రౌత యాగం, అగ్నిహోత్ర యాగాల గురించి వివరిస్తుంది. 5 వ అధ్యాయం 13 కాండికలుగా విభింజబడి చాతుర్మాస్యంలో చేయాలసిన విధుల గురించి, ఆహుతుల గురించి వివరిస్తుంది.

6 వ అధ్యాయం 10 కాండికలుగా విభజించబడి మనిషిలోని పశు లక్షణాలను ఏ విధంగా యాగంలో సమర్పించాలో చెప్తుంది.
7 నుంచి 10 వ అధ్యాయం వరకు అగ్నిష్టోమ యాగం గురించి వివరిస్తుంది. 11 వ అధ్యాయం యజ్ఞంలో బ్రహ్మగా కూర్చునే బ్రాహ్మణుడి విధులు, వాటి ప్రాముఖ్యత తెలుపుతాయి. 12 ద్వాదసః యాగము, 13 గవమయన యాగం గురించి, 14 వ అధ్యాయం వాజపేయం గురించి, 15 రాజసూయ యాగం గురించి వివరిస్తాయి.
16 నుంచి 18 అధ్యాయాలు అగ్నిచయనం గురించి ........... ఇలా వీటిలో అనేక యాగల గురించి వివరణ ఉంది.

కృష్ణ యజుర్వేదానికి బౌద్ధాయన, ఆపస్థంభ, హిరణ్యకేశి, వైఖానస, భారద్వజ, మానవ శ్రౌత సూత్రాలున్నాయి. మొదటి 5 తైత్తరీయ శాఖకు చెందినవి కాగా, ఆఖరిది మైత్రాయణ శాఖ చెందినది. బౌద్ధాయన, ఆపస్థంభ సూత్రాల్లో సూత్ర గ్రంధాల 4 విభాగలు (శ్రౌత, స్మార్త, గృహ్య, సుల్భ సూత్రాల) ఉన్నాయి.

సామవేదానికి ఉన్న కల్ప సూత్రాలకు సామవేదీయ కల్పసూత్రాలనే పేరు ఉంది. వీటిలో ఏ యాగ సమయంలో ఎటువంటి సామాన్ని పఠించాలో చెప్పబడింది.

To be continued ....................

Source: http://veda.wikidot.com/kalpa-vedanga

హిందూ ధర్మం - 157 (అధర్వణవేదం)

Adharvana veda

4. అధర్వణవేదం - అధర్వ, అంగీరసులు దర్శించి అందించిన వేదం కనుక దీనికి అధర్వణ వేదమని, అధర్వాంగీరసమని పేర్లు. పరబ్రహ్మం గురించి చెప్తుంది కనుక దీనికి బ్రహ్మవేదమని, ఆనందాన్నిస్తుంది కనుక ఛందోవేదమని దీనికి పేర్లు. నిరుక్తం 11.18 ప్రకారం ఏ వేదం వలన అన్ని రకాల సందేహాలు, లోపాలు తొలగిపోతాయో దాన్నే అధర్వణవేదం అంటారు. ఇందులో చెప్పబడ్డ జ్ఞానం, కర్మాచరణ, సాధన వివిధ రకాల శాస్త్రాలకు పరిపూర్ణతను ఇస్తుంది. అది సామాజిక శాస్త్రమైనా, భౌతిక శాస్త్రమైనా. అధర్వణవేదం విజ్ఞానము (Science), సాంకేతిక పరిజ్ఞానం (technology), ఆచరణాత్మకమైన సామాజిక శాస్త్రం (applied social sciences) మానవప్రవర్తన గురించి వివరిస్తుంది. అందువల్ల ఈ వేదంలో గణిత (mathematics), భౌతిక (physics), రసాయన (chemistry), జ్యోతిష్య (Astrology), విశ్వోద్భవ (Cosmology), వైద్య (Medicine) , వ్యవసాయ (Agriculture), వాస్తు (Engineering), రక్షణ (Military), వైమానికి (Aeronautics), సృష్టి ఆవిర్భావ, రాజకీయ (Politics), సామాజిక (Social sciences), మనస్తత్త్వ (Psychology), ఆర్ధిక (Economics) శాస్త్రాలు ఇందులో చర్చింబడిన ముఖ్యమైన అంశాలు. ఒకరకంగా చెప్పాలంటే అనేక శాస్త్రాల యొక్క ఎన్సైక్లోపీడియా (encyclopedia) అధర్వణవేదం. వైద్య, రసాయనశాస్త్రాలు ఇందులో ముఖ్యాంశాలు.

కానీ అధర్వణవేదమే అత్యధికంగా తప్పుగా అర్దం చేసుకోబడిన వేదం. 

ఈ వేదానికి 9 శాఖలుండేవి. కానీ ఇప్పుడు శౌనక, పిప్పలాద అనే 2 శాఖలు మాత్రమే మిగిలాయి. అందులో పిప్పలాద సంహితకు చెందిన ఒకే ఒక ప్రతి కాశ్మీరంలో దొరికింది. కానీ అది అసమగ్రంగా ఉంది. పిప్పలాదుని ప్రశంస ప్రశ్నోపనిషత్తులో కనిపిస్తుంది. ఈ శాఖకు 21 కాండలు ఉన్నాయని, దీని బ్రాహ్మణం  8 అధ్యాయాల గ్రంధమని తెలుస్తోంది. కానీ అది కూడా అసంపూర్తిగా దొరికింది.

ప్రస్తుతం అధర్వణ వేదానికి సంబంధించి శౌనకశాఖ ఒక్కటి మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. గుజరాత్, మహారాష్ట్ర బ్రాహ్మణులు దీని అధ్యయనం చేస్తున్నారు. మొత్తం అధర్వణ వేదానికి సంబంధించి గోపధ బ్రాహ్మణం ఒక్కటే లభిస్తోంది. ఇది పూర్వ, ఉత్తర భాగములుగా లభిస్తోంది. గోపధ బ్రాహ్మణం కూడా శౌనకశాఖకు చెందినదే. మొత్తం ఈ శౌనకశాఖలో 20 కాండలు, 732 సూక్తములు, 5897 మంత్రాలు ఉన్నాయి. ఈ వేదానికి సంబంధించి ఆరణ్యకాలేవీ అందుబాటులో లేవు.

అధర్వణవేదానికి సంబంధించి ప్రస్తుతం కఠోపనిషత్తు, ప్రశ్న, ముండక, మాండూక్య, శ్వేతాశ్వతర ఉపనిషత్తులు లభ్యమవుతున్నాయి. మాండూక్యోపనిషత్తుకు గౌడపాదాచార్యులవారు కారిక రాశారు. ఆదిశంకరుల అద్వైత సిద్ధాంతానికి ఈ ఉపనిషత్తే మూలమని ప్రసిద్ధి.

అధర్వణవేదంలో నిష్ణాతుడై యజ్ఞంలో పాల్గొనే అధర్వణవేద పండితుడిని బ్రహ్మ అంటారు. యజ్ఞసమయంలో లోపములు తలెత్తకుండా చూసుకోవడం, జరిగిన లోపాలను సవరించడం, యాగం సంపూర్ణంగా, శాస్త్రబద్ధంగా జరిగేలా చూడటం ఇతని కర్తవ్యం.

To be continued .....................