కల్పశాస్త్ర గ్రంధంలోని విషయాలన్నీ ప్రధానంగా సూత్రరూపంలో ఉన్నాయి. సూత్రమంటే విశాలమైన భావాన్ని కుదించి తక్కువ మాటలలో చెప్పే చిన్న వాక్యం అని అర్దం. శాస్త్రమంటేనే పారిభాషిక పదాలు (Technical words) ఉంటాయి. అందువలన సూత్రగ్రంధాలను అర్దం చేసుకోవటం కష్టం.
కల్ప సూత్రాలను 4 విభాగాలుగా విభజించవచ్చు.
1. శ్రౌత సూత్రాలు
2. గృహ్య సూత్రాలు
3. ధర్మ సూత్రాలు
3. శుల్బ సూత్రాలు
ఒకనాటి కాలంలో సనాతన ధర్మంలోని అన్ని వర్ణాల వారు ప్రతి రోజూ ఉదయం, సాయంత్రం నిత్యాగ్నిహోత్రం చేసేవారు. క్రమక్రమంగా దాన్ని అన్ని వర్ణాల వారు విడిచిపెట్టేసారు. మోకాలే విద్యా ప్రభావం వలన బ్రాహ్మణుల్లో కూడా నిత్యాగ్నిహోత్రులు చాలా తక్కువ మందే మిగిలారు. భూమిపై ప్రాణం పోసుకున్న ప్రతి వాడు అగ్నిహోత్రం చేయాలని ప్రాచీన ఋషులు ఆదేశించారు. అప్పుడు ప్రధానంగా 3 రకాల అగ్నులు నిత్యం ఇంట్లో ఉండేవి. నిత్యాగ్నిహోత్రంలో ఎల్లకాలం వెలుగుతూ ఉండేది గార్హపత్య అగ్ని, దేవతలను ఆహ్వానించడం కోసం ఉపయోగించేది ఆవహనీయ అగ్ని, అన్ని రకాల పీడలను తొలగించేది దక్షిణాగ్ని.
1. శ్రౌత సూత్రాలు శృతిని (వేదాన్ని) ఆధారంగా చేసుకుని వచ్చాయి. బ్రాహ్మణాల్లో చెప్పబడిన గొప్ప యజ్ఞ క్రతువుల, వాటిలో వేయవలసిన హవిస్సు గురించి లోతైన వివరణ ఇస్తాయి. 3 నుంచి 5 అగ్నుల వరకు ఉపయోగించి చేసే మహాక్రతువులను గురించి చెప్తాయి.
2. గృహ్య సూత్రాలు జాతకర్మ, నామకరణం, వివాహం మొదలైన సంస్కారాల గురించి వివరిస్తాయి. ఇందులో ప్రధానంగా గార్హపత్య అగ్నికి సంబంధించిన క్రతువుల గురించి వివరణ ఉంటుంది.
3. ధర్మ సూత్రాలు - మానవులు తమ వర్ణాశ్రమాలకు అనుగుణంగా ఆచరించాల్సిన వివిధ ధర్మాల గురించి ఇవి వివరిస్తాయి. వీటిని ఆధారంగా చేసుకునే ధర్మశాస్త్ర గ్రంధాలను ప్రాచీనులు అందించారని చెప్తారు.
4. శుల్బ సూత్రాలు - యజ్ఞ వేదిని ఎలా నిర్మించాలి, ఎంత పరిణామంలో నిర్మించాలి, వాటికి కొలతలకు ఏవి ఉపయోగించాలి, ఏ యాగాలకు ఎలాంటి యజ్ఞవేదులు నిర్మించాలి అనేవి ఇవి చెప్తాయి. వీటిలోనే బీజగణితం, రేఖాగణితం మొదలైన అనేక శాస్త్రాలున్నాయి. గణిత శాస్త్రం అభివృద్ధి చెందడంలో సుల్బసూత్రాల పాత్ర చాలా ప్రధానమైనది. ఆధునిక కాలంలో ప్రపంచంలో గణితంలో సులువైన మార్గాల కోసం పాశ్చాత్యులు శుల్బసూత్రాలను అన్వేషిస్తున్నారు. ఇప్పటికే వీటిలో దాగి ఉన్న అనంతమైన జ్ఞానాన్ని అనేకమంది భారతీయులు వెలికి తీశారు.
గృహ్యసూత్రాలు, ధర్మ సూత్రాలను కలిపి స్మార్త సూత్రాలంటారు. ఇవి స్మృతులను ఆధారంగా చేసుకుని వచ్చినవి. యజుర్వేదంలోని శ్రౌత సూత్రాలను ఆధారంగా చేసుకుని శుల్బసూత్రాలు వచ్చాయి.
To be continued ...........
Every thing in Kalpa Sastra is said in the form of sutras. A sutra (IAST: sūtra सूत्र) is a Sanskrit word which refers to an aphorism or a collection of aphorisms in the form of a manual or, more broadly, a condensed manual or text. Sastra itself means collection of technical words. Hence understanding sutra sastras is difficult.
Kalpa Sutra is mainly of four types.
1. Shrauta sutras
2. Grihya sutras
3. Dharma sutras
4. Shulba sutras
In olden days, Irrespective of varnas all people following Sanatana Dharma (Hinduism), every person used to give oblations in morning and evening in Agnihotra. As the time passed, people left the tradition. As an effect of Macaulay education, now even brahmins are not performing Nityagnihotra. There are very less brahmins who are continuing this tradition. In tradition 3 types of sacred sacrificial fires are described by the ancient seers – gārhapatya (for general domestic usage), āhavaniya (for inviting and welcoming a personage or deity) and dakshinagni (for fighting against all evil).
1) SHRAUT SUTRA — These are based on the shruti, the Vedas. These contains the description of various religious rites as mentioned in the 'Brahmans' and also the various oblations performed requiring three or five sacrificial fires
2) GRIHYA SUTRA — These contain the detailed description about the various oblations performed in the household like sacred thread ceremony, marriage, 'Shraadh' etc., connected with simple offerings into the domestic fire (gārhapatya agni);
3) DHARMA SUTRA — contain the detailed description about the duties (dharmas) of all the four varnas. These have formed the chief sources of the later law-books, the Dharma Sastras.
4) SHULBA SUTRA — contain the methods of constructing the 'Altar' of the oblation which are based on the ancient geometrical science of the Hindus and which are considered to be very scientific. These Shulba sutras are the origins of geometry, arithmetic and many mathematical sciences. These sutras played a key role in development of Mathematics in later period. Even today, in this modern age, many foreigners have acknowledged the importance of these sutras in easy mathematics. Many Indians have extracted many mathematics techniques from these sutras.
Grihya sutras and Dharma sutras are together called as the Smarta sutras, or rules based on the smrti or tradition because they have originated from smritis. Shulba-sutras are a set under the Shrauta-sutras of the Yajurveda.
To be continued ...............
Sources:
http://veda.wikidot.com/kalpa-vedanga
THE VEDANGAS FOR THE FIRST TIME READER BY N.KRISHNASWAMY
Kalpamu by Rayala Viswanadha
